SEMAX

1. Identyfikacja substancji

• Nazwa: Semax
• Pełna nazwa chemiczna: Met-Glu-His-Phe-Pro-Gly-Pro
• Typ: syntetyczny heptapeptyd
• Klasa: analog fragmentu ACTH(4–10)
• Status: lek zarejestrowany w Rosji (preparat donosowy), brak rejestracji EMA/FDA

Semax jest pochodną fragmentu adrenokortykotropiny (ACTH 4–10), pozbawioną działania hormonalnego ACTH, ale zachowującą aktywność neurotropową.

---

2. Sekwencja aminokwasowa

• Liczba aminokwasów: 7
• Sekwencja (3-literowy kod):
  Met–Glu–His–Phe–Pro–Gly–Pro
• Kod jednoliterowy:
  MEHFPGP
• Struktura: liniowy heptapeptyd
• Brak mostków disiarczkowych
• Brak modyfikacji D-aminokwasowych w klasycznej formie

Semax odpowiada fragmentowi ACTH(4–10) z podstawieniem N-końcowej metioniny.

---

3. Wzór sumaryczny i masa

• Wzór sumaryczny: C₃₇H₅₁N₉O₁₀S
• Masa molowa (średnia): 813,93 g/mol
• Masa monoisotopowa: ~ 813,36 Da

Obecność siarki wynika z reszty metioniny.

---

4. Numery w systemach chemicznych

• CAS: 80714-61-0
• Brak numeru ATC w UE
• Status rejestracyjny: zarejestrowany w Rosji jako lek nootropowy i neuroprotekcyjny

---

5. Charakterystyka fizykochemiczna

• Postać: biały proszek
• Rozpuszczalność: dobra w wodzie
• Stabilność: umiarkowana (peptyd podatny na proteolizę)
• Droga podania: donosowa (zwiększona biodostępność ośrodkowa)

Podanie donosowe umożliwia częściowe ominięcie bariery krew–mózg poprzez transport wzdłuż nerwu węchowego.

---

6. Mechanizm działania

Mechanizm działania Semax jest wielokierunkowy i obejmuje modulację układu neurotroficznego oraz neuroprzekaźników.

6.1 Wpływ na BDNF

• Zwiększenie ekspresji BDNF (brain-derived neurotrophic factor)
• Wsparcie przeżycia neuronów
• Potencjalne działanie neuroprotekcyjne

6.2 Modulacja układu monoaminergicznego

• Wpływ na układ dopaminowy
• Modulacja serotoniny
• Potencjalne działanie przeciwdepresyjne

6.3 Brak klasycznego działania ACTH

Semax:

• nie stymuluje istotnie wydzielania kortyzolu
• nie wykazuje działania hormonalnego typowego dla ACTH

6.4 Działanie neuroprotekcyjne

W modelach eksperymentalnych wykazano:

• zmniejszenie uszkodzeń niedokrwiennych
• redukcję stresu oksydacyjnego
• modulację cytokin zapalnych w OUN

---

7. Efekty biologiczne (badania kliniczne i przedkliniczne)

W rosyjskich badaniach klinicznych stosowany w:

• udarze niedokrwiennym mózgu
• zaburzeniach poznawczych
• stanach astenicznych
• zaburzeniach koncentracji

Zgłaszane efekty:

• poprawa funkcji poznawczych
• poprawa koncentracji
• potencjalna poprawa plastyczności neuronalnej

Brak dużych badań zgodnych ze standardami EMA/FDA.

---

8. Farmakokinetyka

• Droga podania: donosowa
• Szybkie wchłanianie przez błonę śluzową nosa
• Krótki okres półtrwania w osoczu
• Działanie zależne od aktywacji szlaków neurotroficznych

Peptyd ulega degradacji do aminokwasów.

---

9. Bezpieczeństwo

W badaniach klinicznych raportowano:

• dobrą tolerancję
• brak istotnych działań niepożądanych
• sporadyczne podrażnienie błony śluzowej nosa

Brak szeroko zakrojonych badań długoterminowych poza Rosją.

---

10. Znaczenie biologiczne

Semax jest przykładem peptydu neuroaktywnego zaprojektowanego na bazie hormonu przysadkowego, ale pozbawionego działania endokrynnego. Jego działanie koncentruje się na neuroprotekcji i modulacji plastyczności synaptycznej.

---

Podsumowanie techniczne

Semax to syntetyczny heptapeptyd (MEHFPGP) o wzorze C₃₇H₅₁N₉O₁₀S i masie 813,93 Da. Jest analogiem fragmentu ACTH(4–10), wykazującym działanie neuroprotekcyjne i nootropowe bez istotnego wpływu hormonalnego. Mechanizm obejmuje zwiększenie ekspresji BDNF oraz modulację układu monoaminergicznego. Substancja jest zarejestrowana w Rosji jako lek donosowy, ale nie posiada rejestracji EMA/FDA.