GHK-Cu

1. Identyfikacja substancji

• Nazwa zwyczajowa: GHK-Cu
• INCI (kosmetyka): Copper Tripeptide-1
• Nazwa chemiczna: kompleks miedzi(II) z tripeptydem glicylo-L-histydylo-L-lizyną
• Skrót sekwencji: GHK
• Typ związku: chelat miedzi(II) z peptydem biologicznie czynnym

GHK (bez miedzi) występuje fizjologicznie w osoczu, ślinie i moczu. Kompleks z Cu²⁺ stanowi aktywną biologicznie formę.

---

2. Sekwencja i dane chemiczne

• Sekwencja aminokwasowa (3-literowy kod):
  Gly-His-Lys
• Kod jednoliterowy:
  GHK
• Wzór sumaryczny (GHK-Cu):
  C₁₄H₂₄N₆O₄Cu
• Masa molowa (średnia):
  ~ 340,9 g/mol

(Masa zależy od formy soli i stopnia hydratacji; powyższa wartość dla kompleksu 1:1 z Cu²⁺.)

---

3. Numery w systemach chemicznych

• CAS (GHK-Cu): 49557-75-7
• CAS (GHK bez miedzi): 72957-37-0
• INCI: Copper Tripeptide-1
• Klasyfikacja chemiczna: chelat miedzi(II) z tripeptydem

---

4. Charakterystyka fizykochemiczna

• Postać: niebieski proszek (barwa wynika z obecności Cu²⁺)
• Rozpuszczalność: dobra w wodzie
• Stabilność: stabilny w roztworach o pH lekko kwaśnym do obojętnego
• Kompleksowanie: jon Cu²⁺ koordynowany przez atomy azotu (m.in. pierścień imidazolowy histydyny)

Strukturalnie miedź wiązana jest przez:

• azot grupy aminowej
• azot imidazolu histydyny
• atomy donorowe z wiązań peptydowych

---

5. Mechanizm działania – podstawowa wiedza biologiczna

GHK-Cu jest jednym z najlepiej przebadanych bioaktywnych peptydów sygnałowych w dermatologii eksperymentalnej.

Główne mechanizmy:

1. Stymulacja syntezy kolagenu i macierzy zewnątrzkomórkowej
   • Zwiększenie ekspresji kolagenu typu I i III
   • Wpływ na produkcję elastyny i proteoglikanów
2. Regulacja ekspresji genów
   • Modulacja setek genów związanych z naprawą tkanek
   • Wpływ na geny związane ze stanem zapalnym
3. Działanie przeciwzapalne
   • Redukcja cytokin prozapalnych w modelach in vitro
4. Wpływ na angiogenezę
   • Regulacja procesów tworzenia naczyń poprzez dostępność miedzi
5. Transport miedzi
   • Działa jako nośnik Cu²⁺ do komórek
   • Miedź jest kofaktorem enzymów takich jak oksydaza lizylowa (cross-linking kolagenu)

---

6. Znaczenie biologiczne miedzi

Miedź jest kofaktorem wielu enzymów:

• oksydaza lizylowa (tworzenie wiązań krzyżowych kolagenu)
• dysmutaza ponadtlenkowa (Cu/Zn-SOD)
• oksydaza cytochromowa

GHK zwiększa biodostępność miedzi w sposób kontrolowany, co odróżnia go od soli miedzi.

---

7. Farmakokinetyka (ogólna)

• Endogenny tripeptyd obecny w osoczu
• Stężenie spada wraz z wiekiem
• Po podaniu miejscowym: penetracja przez naskórek (dane kosmetologiczne)
• Szybka degradacja enzymatyczna po podaniu ogólnoustrojowym

Brak pełnych danych klinicznych dla podań systemowych.

---

8. Status regulacyjny

• Zarejestrowany jako składnik kosmetyczny (INCI: Copper Tripeptide-1)
• Nie jest zarejestrowany jako lek w UE ani FDA w formie systemowej
• Stosowany w preparatach dermatologicznych i trychologicznych

---

9. Zastosowania badawcze i praktyczne

• Regeneracja skóry
• Terapie anti-aging (kosmetologia)
• Wspomaganie gojenia ran
• Wypadanie włosów (preparaty miejscowe)
• Badania nad regeneracją tkanek

---

10. Bezpieczeństwo

• W preparatach miejscowych uznawany za dobrze tolerowany
• Niskie ryzyko toksyczności przy stosowaniu zewnętrznym
• Teoretyczne ryzyko nadmiaru miedzi przy podaniu ogólnoustrojowym (brak standaryzowanych terapii systemowych)

---

Podsumowanie techniczne

GHK-Cu to kompleks miedzi(II) z tripeptydem Gly-His-Lys o wzorze C₁₄H₂₄N₆O₄Cu i masie około 341 Da. Wykazuje działanie sygnałowe, stymulujące syntezę kolagenu, modulujące ekspresję genów oraz wspomagające procesy naprawy tkanek. Jest szeroko stosowany w kosmetologii jako Copper Tripeptide-1. Brakuje jednak zatwierdzonych zastosowań systemowych w medycynie opartej na dużych badaniach klinicznych.